R/C MODEL UÇUŞ PİLOT EĞİTİMİ
Kulübümüz model uşuş eğitimine "MODEL UÇUŞ FAALİYETLERİ YÖNETMELİĞİ" ile ciddi bir şekilde yaklaşım gerektiğini ortaya koymuş ve bu yönde 3 kademeli (1. Model Uçak Pilotu, 2. Tecrubeli Model Uçak Pilotu, 3. Model Uçak Pilot Eğitmeni) sertifika sistemini getirmiştir. Bu yönetmeliğe uymaları için çogaltılarak uçuş sahalarımıza gelen üyelerimize verilmeğe başlanmıştır. Bu yazımrzı R/C modeluçak eğitmeni ve eğitmen yardrmcısı seviyesine gelip yeni başIayan üyelerimize eğitim verecek üyelerimizin yararlanarak tüm yeni başlayan üyelerimize benzer eğitim vermebilmeleri için hazırladık ve bütün üyelerimizin okuyup bilgi edinmelerinin hem kendileri hem de Kulübümüz için çok yararlı olacağı kanaatindeyiz. Böylece yeni üyelerimize daha standart ve emniyetli eğitim verebiliriz. Edindiğimiz tecrubeler model uçuşuna başlayan yeni üyelerimizin karşılaştıkları en büyük problemin model uçağın uçuş yönü ile değişen kumanda yönlerine adapte olmak olduğunu göstermiştir. Uzaklaşan ve yakınlaşan modelin kumandaları ters gibi görülmekte, yeni başIayan modelciler şaşırmakta ve ters kumanda ile paniğe kapılmakta, modellerini hasara uğratmaktadırlar. Bunun dışında emniyetli bir uçuş yapabilmesi için modelcinin üç yön ile gaz kumandasını öğrenmeleri bunları refleks haline getirebilmeleri için onlarca saat uçuş yapmaları gerekmektedir. Bu müddeti kısaltabilmek ve hasarsız eğitim verebilmek için yirmi yılı aşkın süre boyunca çeşitli eğitim yo!ları denedik ve aşağıda yazılı metodun en uygun olduğu sonucuna vardık.
Bu metodun, model uçusuna ilk başIıyanlar, eğitimde olanlar ve eğitimde yardımcı olan tecrubeli modeluçak pilotları ile modeluçak pilot eğitmenleri seviyesinde olanlara yol gösterip yardımcı olacağını, daha az hasar ile daha çabuk modeluçak pilotu yetiştirilmesini sağlayacağına eminiz.
1. Oryantasyon Eğitimi:
Öğrencinin modelini yerde sıkı bir kontroldan geçirdikten sonra ilk uçuşu
ve trim ayarlarını yapan eğitmen, emniyetli bir yükseklikte vericiyi öğrenciye
vererek sağ/sol dönüşleri yaptırarak (sadece dönüş dümeni veya aleron
kumandası ile) ilk dönüş kumanda denemelerini yaptırır. Bu sırada
eğitmen modeli devamlı gözleyerek hataları düzeltici ikazlar yapar ve öğrencinin
şaşırıp modeli hatalı pozisyona soktuğu anda vericiyi alıp modeli düzeltir.
Böyle bir, iki uçuşta dönüşleri yapabilen öğrenciye havada meydan turu
dediğimiz dikdörtgen uçuş turları yaptırılır.
Dikdörtgen meydan turları, şekil 1 ve 2, rüzgara karşı, pistten 100 - 150
m ilerde piste paralel rüzgarla birlikte, ve bunlara dik iki bacaktan meydana
gelen bir dikdörtgendir.
Modelin trimini yapan eğitmenin ilk eğitim modelini tam gazda stol olmadan
tatlı bir yükseliş, yarım gazda düz uçuş ve rölantide de güzel bir
süzülüş yapacak gibi ayarlamasını da hatırlatalım.
Öğrenci 90 derece dönüşleri muntazam yapana ve son dönüşü kontrollu yapıp pist hattını tutturana kadar tekrarlanır. Bu esnada sadece dönüş fonksiyonu talim ettirilmeli, düz hatlar ve dönüşler tam konrtrollu yapılıncaya kadar yükseliş ve gaz ayarları ile akıl karıştırılmamalrdır.
Her eğitim uçuşu 10, en fazla 12 dakika sürmelidir. Bu sürenin sonunda öğrencinin yorulup dikkatinin dağıldığı, yaptığı hataların arttığı ve eğitime devam etmenin faydalı olmadığı gözlenmiştir. İki eğitim uçuşu arasına en az 10 dakikalık bir dinlenme arası verilmesi uygun bulunmuştur. Meydan turları her iki yönde de yapılmalı hem sağdan hemde soldan dönüşler eşit miktarda talim ettirilmelidir. Arada, iki 900 yerine bir 1800 dönüş yaptırılarak dönüş eğitimi ilerletilir. Bu sırada dönüşler esnasında yükseklik kaybetmemek için yükseliş dümeni kullandırılmaya ve sert dönüşlere de çalışılır. Bu da öğrenilirken gaz kumanda kontrolu ile alçalma, yükselme ve irtifada kalma görevleri verilir. Yükselme ve alçalmanın elevatörle değil, gaz kumandası ile yapıldığının muhakkak öğrenciye öğretilmesi çok önemlidir. Yeni başlayanların hep aynı hatalı düşüncede olduğu, alçalma ve yükseklik kazanmanın yükseliş dümeni ile yapıldığını sandıklarını unutmayalım. Normal uçuşta elevatörün sadece uçağın burnunu aşağı ve yukarı düzeltmede kullanılacağını, alçalmak için kullanıldığında modelin hızının arttığı ve elevatörün bırakıldığında tekrar yukarı tırmandığı ve hatta stol olarak muntazam uçuştan uzaklaştığı öğrenciye gösterilmelidir. Arkasından de yükseliş trimi ile uçağın düiz uçuştaki hızının nasıl ayarlandı öğretilmelidir.
Günlerce sürecek olan dikdörtgen meydan turu talimleri tekdüze, sıkıcı gelmeğe başlayabilir. Model kumandalarına alışma ve bunları refleks haline getirmek için başka talim yolu yoktur. Disiplinli şekilde eğitilmeyen gelişigüzel, devamlı birbirine benzemeyen uçuşlar yaparak uçuş öğrenen modelcilerin daha emniyetsiz uçtuklarını, daha çok kırım yaptıklarını ve çoğunlukla modelcilikten vazgeçtiklerini gözlemliyoruz. Meydan turlarını sıkıcıIıktan kurtarmak için rüzgaraltı bacağında bir yatay daire ve yatay sekiz çiz dirmek gibi değişik manevralar ile ileri eğitimde luping, stol gibi basit akrobasi hareketleri yaptırabiliriz.
Öğrenciler meydan turlarında modele biraz hakim olmaya başladıklarında
kendilerine güven gelmekte ve kendileri kalkış yapmak istemektedir.
Eğitmenlerin sorumluluklarının bilincinde buna müsaade etmemeleri gereketiğini
çok acı kayıplar karşılığı öğrendik. Kalkış müsaadesi eğitimin
devamında nerede verilebileceğini aşağıda göreceğiz. Bundan önce kalkış
müsaadesi sadece eğitmenin de elinde öğrencinin vericisi ile öğrenci - öğretmen
kablosu ile bağlantılı verici olması ve ögrencinin en ufak bir hatasındaeğitmenin
anında müdahale edebilmesi imkanı olduğu zaman emniyetle verilebilir.
2. İniş - Kalkış Eğitimi:
Yukarıda tarif edilen meydan turlarını düzgün bir şekilde aynı yüksekliktehatasız
yapabilen öğrenci iniş - kalkış eş'itimine hazır demektir. Bu bölümdeki
eğitim bir evvelkine benzer şekilde her iki yönde meydan turları yaparak
devam eder. Son bacaktan iniş hattına kontrollu bir dönüş yaparak pisti
karşılayan üğrenci gaz keserek piste yaklaşım yapar, piste önceleri 3 - 5
m den fazla alçalmasına müsaade edilmez, bu yükseklike elevatör kullanarak
süzülüşten yatay uçuşa geçer ve gaz vererek trrmanmaya başlar. Yani,
pistten güvenli bir yükseklikte hayali iniş - kalkışlar yapar. Emniyet yüksekliğinde
motor devrini düşürerek düz uçuşa geçer ve meydan turlarına devam eder.
Bu eğitim devam ettikçe öğrencinin uçağa hakimiyeti artar yaklaşımlar düzelir
ve çoğunlukla pisti tutturup gitgide daha alçalarak pist üzerinden pas
geçmeğe başlar. Bu esnada çeşitli yönlerden esen rüzgara göre kurs
tutturmasını da öğrenir.
Yan rüzgarda veya rüzgarsız günlende meydan turu yerine şekil 3 ve 4 de görülen
kaide dönüşlü her iki yönden yaklaşım talimleri de yaptırılarak
değişik yaklaşım hatlarına alıştırma yapılır.